ongeval met gevaarlijke stoffen

Wat doe je bij een ongeval met gevaarlijke stoffen?

ongeval met gevaarlijke stoffen

Grote ongevallen met giftige stoffen komen niet vaak voor. De brandweer rukt wel vaak uit voor kleinere (koolmonoxide) lekkages. Dit gebeurt in grote steden vrijwel dagelijks. Een ongeval met giftige stoffen kan bijvoorbeeld veroorzaakt worden door een productiefout bij een bedrijf dat met giftige stoffen werkt of opslaat, een ongeval bij vervoer van giftige stoffen op de weg, water of spoor of een lekkage van giftige stoffen bij bijvoorbeeld overlading.

Giftige stoffen kunnen uiteenlopende effecten hebben, zoals irritaties aan huid, ogen of luchtwegen, maar ook ziektes. Als regel geldt dat hoe verder je bij de lekkage weg bent, hoe minder gevaar je loopt. Dichtbij de bron is zoveel stof dat je ernstige verwondingen kunt oplopen, terwijl je op grotere afstand slechts irritaties hebt. De gevolgen verergeren:

  • door het niet op tijd kunnen waarschuwen van omstanders.
  • doordat omstanders geen mogelijkheden hebben om te schuilen of naar binnen te gaan.
  • doordat hulpverleners geen mogelijkheid hebben om de effecten te bestrijden.
  • door weersomstandigheden waardoor de stof verspreid raakt of juist geconcentreerd wordt.

1 Eigen veiligheid

Als je het niet vertrouwt of gewaarschuwd wordt door de sirene of via SMS, ga dan direct naar binnen en sluit deuren en ramen. Vergeet ook niet luchtcirculatiesystemen uit te zetten als je die hebt.

2 Beoordeel de situatie

Gevaarlijke stoffen in de lucht kun je soms herkennen aan de kleur van de lucht of aan de chemische of 'vreemde' geur. Probeer de bron te herleiden.

3 Informeer de hulpdiensten

Bel 112. Vraag naar de brandweer en geef je exacte adres. Beschrijf de situatie zo nauwkeurig mogelijk.

4 Verleen hulp

Zorg ervoor dat ook andere mensen naar binnen gaan. Als je iemand wilt helpen, doe dat niet in de open lucht, maar neem diegene mee naar binnen. Probeer informatie over de situatie te krijgen via internet of radio. Blijf binnen tot je zeker weet dat het weer veilig is.

bij een ongeval met gevaarlijke stoffen?

Bij een groot ongeluk of een ramp zijn veel verschillende hulpverleners tegelijk actief. Welke taken hebben de verschillende hulpverleners precies?

  • Waarschuwen bevolking (sirene)
    De brandweer heeft ook de taak om de bevolking bij een ongeval met gevaarlijke stoffen te waarschuwen. Dit gebeurd vaak met de sirene. Dit duurt enige tijd na het vrijkomen van de stof, dus zijn burgers en bedrijven in de eerste plaats op zichzelf aangewezen. In de toekomst wordt er ook gealarmeerd via SMS Alert.
  • Metingen en ongevallenbestrijding
    De brandweer heeft een belangrijke rol bij een ongeval met gevaarlijke stoffen. Zo beschikt de brandweer over expertise en uitrusting voor het bestrijden van ongevallen met giftige stoffen. De brandweer is daarnaast verantwoordelijk voor de eerste metingen in de acute fase van een ongeval.
  • Metingen van het RIVM
    Verschillende regionale en nationale diensten leveren expertise op het gebied van gevaarlijke stoffen. Organisaties zoals het RIVM doen dan diepgaand onderzoek naar vervuiling en de gevolgen voor de gezondheid. Deze onderzoeken kosten tijd, het duurt vaak dagen voordat resultaten helder in beeld zijn.
  • Ontsmetten/behandelen slachtoffers
    Als er in een object of gebied gevaarlijke stoffen zijn vrijgekomen is het van belang dat mensen en middelen goed ontsmet worden. De brandweer en Defensie hebben hiervoor speciale ontsmettingseenheden.
  • Milieugevolgen
    De gemeente is verantwoordelijk voor het inventariseren van de milieugevolgen. De milieu-inspectie heeft hiervoor expertise. Zij overleggen ook met gespecialiseerde bedrijven die de besmette objecten opruimen.

Wat als de hulpdiensten (nog) niet kunnen komen?

In Nederland hebben we het goed voor elkaar. Toch kan het gebeuren dat de hulpdiensten niet iedereen even snel kunnen helpen. Meestal omdat het aanbod de capaciteit overstijgt. Bijvoorbeeld bij extreem weer, langdurige stroomuitval of een grote overstroming. Wat doe je dan?

De vier stappen als hulp op zich laat wachten:

  • Eigen veiligheid
    Wat er ook gebeurt, zorg in eerste instantie voor je eigen veiligheid. Neem geen onnodige risico's. Blijf bijvoorbeeld bij extreem weer binnen.
  • Beoordeel de situatie
    Probeer na te gaan wat de risico´s precies zijn. Wat kun je zelf aan en waar bij heb je echt hulp van anderen nodig? Kijk of er anderen zijn die kunnen helpen.
  • Alarmeer de overheid
    Kan je het probleem echt niet zelf aan en kan het ook niet wachten? Probeer dan nogmaals de hulpdiensten te bellen. De centrale beoordeelt dan of uw noodsituatie prioriteit krijgt.
  • Verleen hulp
    Laten de hulpdiensten (nog) op zich wachten? Verleen dan indien mogelijk eerste hulp. Eventueel met hulp van anderen. 

Hoe bereid ik me voor op een ongeval met giftige stoffen?

Het is moeilijk om je voor  te bereiden op een ongeval met gevaarlijke stoffen. Een eerste stap is het bekijken van je omgeving met de Risicokaart. Hierop staan alle bedrijven die met gevaarlijke stoffen werken, zodat je kunt inschatten waar een giftige stof vandaan kan komen.
Belangrijk is te weten wat te doen als er giftige stoffen vrijkomen. Bespreek dit daarom ook met je huisgenoten.

Hoe herken ik een ongeval met giftige stoffen?

  • Kleur
    Je kunt giftige stoffen soms herkennen aan de kleur van een (rook)wolk. Rookwolken met een gele of bruine kleur kunnen een indicatie zijn van extra giftige stoffen in de rook
  • Geur
    Een afwijkende geur duidt niet altijd op acuut gevaar. Giftige stoffen zijn vaak lastig te meten. Bekende giftige stoffen die herkenbaar zijn, zijn ammoniak, chloor of moerasgas (rotte eieren geur)
  • Ziekteverschijnselen
    Giftige stoffen kunnen verschillende gezondheidsgevolgen hebben. Deze zijn niet altijd direct merkbaar. Acute klachten zoals irritaties aan de luchtwegen, huid en ogen of misselijkheid bij meerdere mensen kunnen duiden op contact met een giftige stof.
    Andere tekens zijn oranje gevaarborden op vrachtwagens of interne noodsirenes bij bedrijven in de buurt. Ook kun je denken  aan afzettingen met tekens die naar giftige stoffen verwijzen.

Wat doe ik als ik in aanraking ben geweest met een giftige stof?

Als je in aanraking bent geweest met een giftige stof kun je het beste zo snel mogelijk je kleren uittrekken en in een afgesloten zak bewaren. Neem vervolgens contact op met een huisarts of ziekenhuis. De meeste stoffen kun je afspoelen met lauw water, door bijvoorbeeld een douche te nemen. Ga na het afspoelen sowieso naar een arts of ziekenhuis.